chce psa!

Często decyzja o nabyciu psa spowodowana jest impulsem. Niestety to największy błąd, jaki możemy popełnić. Biorąc pod swój dach jakiekolwiek zwierzę, bierzemy za nie pełną odpowiedzialność. A pies jest bardzo wymagającym podopiecznym. Jego pojawienie się w naszym życiu, może je diametralnie zmienić. Trzeba z nim kilka razy dziennie wychodzić na spacery (również w święta i brzydką pogodę). Potrzeba czasu i cierpliwości, by go wychować. Czasem zmierzyć się z pewnymi problematycznymi zachowaniami. Niektóre rasy wymagają odpowiednich zabiegów pielęgnacyjnych. Inne są podatne na pewne schorzenia. Pamiętać trzeba także o okresie urlopowym. Nie wszędzie będziemy mogli zabrać naszego pupila i musimy zapewnić mu opiekę na okres wyjazdu lub zrezygnować z planów wakacyjnych. Podobnie jest z życiem towarzyskim – imprezy do „białego rana” raczej nie wchodzą w grę. Tak moi drodzy, posiadanie psa to wielki obowiązek. Bywa, że nasza praca jest przeszkodą. Gdy przebywamy w niej kilkanaście godzin dziennie, decyzja o nabyciu zwierzaka nie jest dobrym pomysłem. Dlatego powinniśmy sobie zadać pytanie, czy mamy odwagę i czas podjąć te wyzwanie.

20150328_121312

Decyzja zapadła, pojawienie się psa w naszym życiu jest już pewne. Teraz przyda się zdrowy rozsądek przy wyborze pupila. Przemyślmy, jaki pies będzie dla nas idealny. Nie ulegajmy ckliwym zdjęciom z błaganiem o pomoc w znalezieniu domu, ani wspaniałym filmom z treningów, gdzie psy danej rasy prezentują niebagatelne umiejętności. Każdy z nas ma inny charakter, inne przyzwyczajenia i inny typ psa do niego pasuje. Nieprzemyślana adopcja najczęściej kończy się powrotem psa do schroniska, a najmodniejsze rasy (np. wypromowane przez film w kinie) za chwilę stanowią bardzo liczną grupę wśród zwierząt bezdomnych, bo okazuje się, że nie spełniają oczekiwań swoich opiekunów.

Oglądając filmiki w internecie lub przyglądając się zawodom sportowym, możemy odnieść wrażenie, że pewne rasy są idealne. Jednak tak nie jest. Umiejętności, jakie prezentują są przede wszystkim wynikiem wielogodzinnych treningów, połączeniem pasji i wiedzy ich właścicieli. Dlatego, zanim pod wpływem zachwytu, zdecydujemy się na zakup szczeniaka, dowiedzmy się o tej rasie jak najwięcej, bo każda ma swoje potrzeby oraz sprawiać pewne problemy wychowawcze. Jak chcemy adoptować zwierzaka, dobrze jest dowiedzieć się, jakie mogą wystąpić ewentualne niepożądane zachowania i jak im zapobiegać. Idealnie byłoby przed zabraniem go do domu, przynajmniej kilkakrotnie zabrać go na spacer, by lepiej poznać jego zachowanie i zaprzyjaźnić się z nim.

IMG_9753

Najważniejsze jest, by dobrze dobrać pod siebie typ psa. Dlatego, kiedy decyzja zapadła i nic nie jest w stanie jej zmienić, czas pomyśleć, jak zamierzam spędzać z nim wspólny czas. Czy będę z nim chodził na długie spacery (nie tylko od święta), ćwiczyćł konkretną dyscyplinę kynologiczną, albo wylegiwał się na kanapie. Jest wiele ras i każda z nich ma inne wymagania względem aktywności fizycznej, więc każdy znajdzie coś dla siebie, o ile dobrze przemyśli wybór. W niektórych krajach, szczególnie wśród mniej doświadczonych właścicieli, powszechnym zwyczajem jest zwrócenie się o pomoc w wyborze odpowiedniej rasy do osób zawodowo zajmujących się tymi zwierzętami. Niestety w Polsce to rzadkość.

Wiele osób, widząc niesamowite pokazy psich umiejętności nabywa psa, by trenować z nim konkretny sport. Warto jednak przedtem wybrać się do pobliskiego klubu, dowiedzieć się, ile czasu zajmują treningi i jak długo musi się uczyć pies, by osiągnąć mistrzowski poziom. Zastanówmy się, czy wystarczy nam zapału oraz, czy znajdziemy czas na ćwiczenie. Często największą przeszkodą w osiągnięciu sukcesu jest styl życia opiekuna. Mała aktywność fizyczna właściciela, praca, nadmiar obowiązków sprawiają, że ograniczamy się jedynie do spacerów na „siusiu”, a to prosta droga do problemów wychowawczych czworonogów. Często nabywamy psa ras aktywnych, by zmienić swój styl życia. Ja proponuje postąpić odwrotnie, najpierw zmieńmy swoje nawyki, potem kupmy psa. Przekonamy się bez szkody dla zwierzęcia, czy potrafimy wytrwać w swoim zamiarze.

10679991_714284271952177_55167491077608855_o

Decydując się na konkretną dyscyplinę sportową dalej mamy spory wybór wśród ras, które świetnie sobie w niej radzą. Choć posiadają one pewne cechy wspólne (np. szybkość i zwinność), zazwyczaj różnią się od siebie charakterem. Niektóre z nich bywają dość problematyczne w życiu codziennym dla mało doświadczonych opiekunów, choć mają świetne wyniki sportowe. Zaczynając dopiero przygodę, czasem lepiej zacząć od mniej wymagającej rasy i nabrać doświadczenia. Tym bardziej, że na poważne sukcesy sportowe i tak pewnie przyjdzie nam poczekać.

Kolejnym kryterium przy wyborze psa jest nasz temperament. Pewne rasy wymagają dużej konsekwencji i stanowczości od swoich opiekunów, inne większej wyrozumiałości i delikatności. Nasze emocje podczas treningów mogą okazać się pomocne lub przeciwnie, sprawić, że stracimy dobrą więź z zwierzakiem. Niektóre rasy lubią wałkować powtórki danego ćwiczenia wręcz w nieskończoność, inne szybko się nimi nudzą, uwielbiają za to urozmaicony trening. Ludzie również znacznie różnią się od siebie pod tym względem. Część z nas woli schematyczną pracę, opartą na wielokrotnych powtórzeniach. Inni są bardziej twórczy, modyfikują trening na bieżąco. Chcąc dobrze się dopasować, należy mieć to na uwadze i poznać predyspozycje psychiczne rasy przyszłego pupila.

IMG_9893

Po wyborze rasy, czas na wybór hodowli. Jedynym sposobem na nabycie psa danej rasy jest zakup zwierzęcia z rodowodem znanej organizacji kynologicznej (w naszym kraju jest nią Związek Kynologiczny w Polsce). Ten dokument nie jest oznaką snobizmu, a jedynie potwierdzeniem, że nasz wymarzony pies i jego przodkowie są przedstawicielami danej rasy. Jeżeli nie zależy nam na „papierku”, adoptujmy czworonoga.

Osobiście wolę małe, przy domowe hodowle, a unikam dużych, w których zawsze są jakieś szczeniaki do sprzedania. Głównie dlatego, że na charakter naszego wymarzonego zwierzaka mają wpływ geny przekazane przez rodziców, ale także warunki bytowe szczeniąt w hodowli, odpowiednia socjalizacja i habituacja. Niestety wielu hodowców nastawionych jest tylko na zysk i nie poświęcają większej uwagi prawidłowemu rozwojowi szczeniaków.

10357829_660929603954311_1260804591_n

Psychika psa zaczyna się kształtować już w ostatnim cyklu ciąży. Szczenięta będące wtedy w łonie matki bardzo silnie odbierają jej emocje. Gdy jest ona ciągle zaniepokojona, jej potomstwo najprawdopodobniej będzie podatne na stres. W niektórych hodowlach w tym okresie przenosi się sukę z kojca do domu, by zapewnić jej lepsze warunki do porodu (ewentualnie chcąc poprawić wizerunek hodowli w oczach kupujących szczenięta). Już taka zmiana może mieć negatywny wpływ płód, jeżeli sunia nie jest przyzwyczajona do przebywania w domu. Nowe miejsce, nieznane odgłosy mogą ją stresować, co odbije się na psychice szczeniąt.

W pierwszych dwóch tygodniach życia szczeniaka jest całkowicie zależny od matki. Bardzo istotne są w tym okresie warunki bytowe psów. Przebywanie w stresogennym środowisku i ciągły niepokój mogą sprawić, że szczenięta w dorosłym życiu będą znacznie bardziej podatne na lęk. Niemniej odpowiednio dozowany stres może wpłynąć bardzo korzystnie na rozwój czworonogów.

Jak udowodnili amerykańscy naukowcy pracujący dla armii stanów zjednoczonych nad projektem „Super dog”, przeprowadzenie codziennie w okresie pomiędzy 3 a 16 dniem kilku prostych ćwiczeń ze szczeniakiem, sprawia, iż w późniejszym życiu jest on bardziej odporny na choroby, kreatywny, popełnia mniej błędów podczas podejmowania nowych wyzwań niż jego rodzeństwo niepoddane wczesnej stymulacji neurologicznej. Delikatny stres występujący podczas tych prostych ćwiczeń, pozwala psu radzić sobie z nim, gdy jest dorosły.

Wczesna stymulacja neurologiczna szczeniąt pozwala na lepszy start w dorosłe życie psa. Nie zastąpi ona jednak procesu socjalizacji ani habituacji, który następuje pomiędzy trzecim a dziesiątym tygodniem. W tym czasie szczenię uczy się, co to znaczy być psem,. Młode zwierzęta ćwiczą wokalizację, postawy ciała, wyrazy pyszczka, poznaje reakcję na nie rodzeństwa i innych psów, z którymi ma kontakt. Jest to etap, w którym następuje szybka nauka o otaczającym go środowisku, czyli okres socjalizacji oraz habituacji. Ważne jest by w tym czasie szczenię poznało jak najwięcej dźwięków, rzeczy, miało styczność z innymi zwierzętami i ludźmi (również dziećmi), bo około dziewiątego tygodnia życia rozwija się u niego naturalna tendencja do unikania ryzyka. W późniejszym okresie nowe, nieznane sytuację mogą budzić w psie lęk.

IMG_9667

Prawidłowa socjalizacja obejmuje następujące obszary: socjalizacja z rodzeństwem, matką, innymi psami (ewentualnie innymi zwierzętami) i ludźmi. Zabawy oraz kontakty z pobratymcami pozwalają nauczyć się odpowiednio dozować siłę nacisku szczęk, poznać mowę ciała i inne aspekty życia społecznego psów. Obecność ludzi, nie tylko domowników sprawia, że pies w późniejszym okresie łatwiej będzie ją akceptował. Zwierzęta te mają bardzo małą tendencję do uogólniana. Dla czworonoga mężczyzna, kobieta, dziecko, starsza lub kaleka osoba to zupełnie inny gatunek (pachniemy, poruszamy się i mówimy zupełnie inaczej), jeżeli nie pozna ich w odpowiednim okresie rozwoju może później wykazywać w stosunku do nich zachowanie lękliwe lub agresywne. Szczenię powinno też od małego być przyzwyczajane do dotyku i zabiegów pielęgnacyjnych.

CAM01937

Nie mniej istotną rzeczą jest proces habituacji, czyli nauka ignorowania bodźców zewnętrznych. Ich poziom powinien być odpowiednio dozowany. Nadmiar lub całkowity brak prawdopodobnie zaowocuje nadmierną lękliwością na nie. Dla przykładu psy, które w wieku dorosłym obawiają się burzy, najprawdopodobniej nie spotkały się z nią w okresie dzieciństwa.
Bardzo istotnym czynnikiem, mającym wpływ na charakter psa są geny. Dlatego oprócz hodowli, warto starannie wybrać również rodziców naszego pupila. Warto rozważyć kupno szczeniaka po zwierzętach trenujących sport, jaki zamierzamy uprawiać. Ale oprócz osiągnięć sportowych weźmy pod uwagę także ich zachowanie w zwykłych, codziennych sytuacjach. Porozmawiajmy z hodowcą, postarajmy się poznać osobiście psy. Pamiętajmy też, że czasem lepiej poczekać na odpowiedni miot.

Nawet wśród jednego miotu mogą się trafić szczeniaki z bardzo różnymi cechami charakteru. Dlatego zamiast kierować się gustem lub emocjami, dokonajmy wyboru świadomie. Odpowiedzialny hodowca powinien nam w tym pomóc. Możemy skorzystać z specjalnie stworzonych testów, mających na celu ustalić temperament malca. Najbardziej znanym jest Puppy Aptitude Test (PAT). Ważne, by oceny szczeniąt dokonała osoba mająca wiedzę na temat psiej psychiki, a testy zostały przeprowadzone w odpowiednich warunkach. Osobiście oprócz PAT stosuje test sprawdzający popęd łupowy psa, a wyniki są dla mnie jedynie narzędziem pomocniczym w ocenie charakteru psa, niedającym 100% pewności. Jednak dzięki ich zastosowaniu możemy wstępnie ocenić temperament zwierzęcia oraz jego przydatność do pracy z człowiekiem. Watro oprócz oceny ogólnej przyjrzeć się każdemu punktowi osobno, dzięki temu można w porę rozpocząć pracę nad ewentualnym problemem (np. akceptacją dotyku).

niuniuś (2)

Jak widać, wybór psa wcale nie jest prosty. Dla mnie najlepszym podsumowaniem tego tematu są słowa, które wypowiedziała Sandra Rohrer, zdobywczyni indywidualnego tytułu Mistrza Świata Obedience. Zapytana przez Ulę Charytoniuk w wywiadzie dla Dog&Sport (nr 5-6/2014) o to, jak wybrać idealnego psa do sportu, odparła – „Chciałam mieć tylko idealnego psa dla siebie! To, że Freez jest dobry w obedience, to tylko bonus. Ale to, że jest ideałem w życiu codziennym, to dar, którego nie mogłam sobie wymarzyć!”. Wszystkim czytelnikom życzę, by Wasz wybór był równie udany.

Piotr Awencki
www.zuzik.pl

artykuł ukazał się w gazecie Dog&Sport (nr 2/2015)

Centrum Edukacji Kynologicznej