Prawidłowy rozwój przyszłego psa sportowego

Niezależnie, czy nasz pies ma w przyszłości zostać psim sportowcem, czy wspaniałym towarzyszem w naszym życiu, warto pamiętać o kilku zasadach, gdy jest szczeniakiem. To wspaniały okres, by zbudować psychikę psa, zadbać o prawidłowy rozwój fizyczny. Zbyt duże obciążenia psychiczne lub nadmierny wysiłek fizyczny mogą doprowadzić do poważnych problemów w późniejszym okresie.

Mówiąc o zagrożeniach musimy poruszyć dwa ich rodzaje. Po pierwsze należy pamiętać, że rosnący organizm może szybko ulec nieodwracalnym uszkodzeniom przez zbyt duże obciążenie wysiłkiem fizycznym. Możemy wyróżnić, w dużym uproszczeniu, trzy okresy wzrostu u psa. Pierwszy jest bardzo intensywny (średnio trwa do 6 miesiąca życia). Podczas drugiego etapu tempo wzrostu spada, następuje wtedy wzmocnienie tkanki kostnej i rozbudowa masy mięśniowej (m/w od 6 miesiąca życia do zamknięcia się płytek wzrostu). Trzeci okres następuje, gdy kościec jest w pełni ukształtowany i zmniejsza się ryzyko uszkodzenia aparatu ruchu zwierzęcia intensywnymi treningami.

Wzrost kości na długość zachodzi w płytkach wzrostowych. Kości nie rosną w sposób przypadkowy, lecz tylko w obrębie chrzęstnych płytek wzrostowych znajdujących się na ich końcach. Podczas procesu wzrostu chrząstka ulega mineralizacji i zmienia się w tkankę kostną. Proces ten trwa tak długo, aż kość osiągnie swą ostateczną długość. Zaburzenia tego procesu mogą prowadzić do schorzeń układu kostnego, a w rezultacie może dojść do nieodwracalnych zmian, np. kulawizny lub deformacji kości. Najczęściej mamy do czynienia ze zmianami w obrębie stawów ramieniowych i łokciowych. Choć nie tylko, do zmian może dojść także w stawach kolanowych lub skokowych. Szczególnie narażony jest pies w okresie intensywnego wzrostu, choć musimy pamiętać, że podatny na nie jest aż do zamknięcia się płytek wzrostu (do zakończenia fazy wzrostu). Ponieważ psy, jako gatunek, są bardzo zróżnicowane, dla ułatwienia, możemy posłużyć się poniższą tabelą:

Docelowa masa ciała psa Koniec wzrostu
1-10 kg 10 miesiąc życia
10-25 kg 12 miesiąc życia
25-45 kg 15 miesiąc życia
> 45 kg 18-24 miesiąc życia

Nie oznacza to wcale, że rosnącego psa należy całkowicie pozbawić aktywności fizycznej. Watro jednak pamiętać o kilku zasadach. Szczeniaki do 6 miesiąca powinny mieć całkowity zakaz treningu wytrzymałościowego. W tym okresie powinniśmy zadbać o ćwiczenia ukierunkowane na czucie głębokie (cofanie, obroty, chodzenie po drabince leżącej na ziemi), budujące pewność siebie (poznawanie różnych typów nawierzchni, wykorzystanie specjalnych przeszkód dla szczeniąt, chodzenie po niskich kładkach). Jeżeli zależy nam na przyzwyczajaniu psa do skakania przez przeszkody, ich wysokość w tym okresie powinna być maksymalnie do wysokości jego nadgarstków. Siłę szczeniaka możemy wzmacniać krótkimi spacerami lub sesjami pływania, delikatnym przeciąganiem się zabawką, pogonią za przedmiotami ciągniętymi po ziemi oraz kontrolowaną zabawą z innymi psami (kontrolujemy zarówno jej intensywność, jak i przebieg, by nie doszło do nadmiernej rywalizacji lub agresji). Pamiętamy o regeneracji, różnorodności i umiarkowaniu. Lepiej zostawić lekki niedosyt, niż przemęczyć.

Po zakończeniu fazy intensywnego wzrostu możemy powoli modyfikować trening, jednak warto poczekać z intensywnymi ćwiczeniami do momentu zamknięcia płytek wzrostu. Dalej unikamy treningów wytrzymałościowych, gwałtownych zwrotów (np. slalomu w agility). Przy skokach wysokość przeszkody możemy powoli do łokcia zwierzęcia. W tym okresie życia trening powinien być ukierunkowany na wzmocnienie świadomości własnego ciała, właściwego chodu (np. z wykorzystaniem cavalletti) oraz czucia głębokiego (drabinkę umieszczamy na miękkiej lub pochyłej powierzchni). Siłę ćwiczymy wykorzystując proste sztuczki (przybijanie piątki, turlanie się, czołganie itp.), zmiany pozycji (technika wykonywania ma istotny wpływ na stawy psa, dlatego bardzo ważne, by robić je poprawnie), biegi pod górkę lub przeciąganie zabawki.

W całym okresie wzrostu nie wolno przesadzać z intensywnością wysiłku fizycznego. Dotyczy to nie tylko treningów, ale również aktywności codziennej. Zabawy z innymi czworonogami do upadłego, szczególnie, gdy są znacznie cięższe od naszego pupila, mogą mieć przykre następstwa w przyszłości. Podobnie, jak bieganie za rzuconą piłką, gdzie jest dużo nagłych i gwałtownych zwrotów (hamowanie, zawracanie itd.). Nawet zbyt długie spacery mogą znacznie obciążyć kształtujący się układ ruchu szczeniaka. Dlatego postarajmy się o zdrowy rozsądek w dozowaniu ruchu młodemu psu.

Oprócz właściwego rozwoju fizycznego, bardzo istotny jest rozwój psychiczny. Obecnie, przy wzrastającej modzie na psie sporty, coraz częściej można spotkać wypalonego, zanim zaczął startować na zawodach. Dzieje się tak, ponieważ przewodnik zbyt wcześnie zaczął intensywne treningi i/lub wywierał zbyt dużą presję na szczeniaka (zbyt często zapominamy, że pies jest „dzieckiem” nawet, gdy osiągnie rozmiar dorosłego osobnika).

Osobom szukającym psa do sportu nie trzeba powtarzać, jak bardzo ważny jest wybór odpowiedniego miotu. Niestety, może się zdarzyć, że nawet polecane hodowle zaniedbają niektóre aspekty wychowawcze szczeniąt, co może w przyszłości być ciężkie do nadrobienia. Dlatego, zanim zdecydujemy się na zakup, warto ją odwiedzić i zadać kilka pytań. Spytajmy o wczesną stymulację neurologiczną szczeniąt, o sposoby socjalizacji i habituacji młodych psiaków. Pamiętajmy także, by kontynuować w okresie kwarantanny poszczepiennej ignorowanie odgłosów oraz dalej budujmy odpowiednie relacje z innymi istotami.

Bardzo ważne są pierwsze spacery, podczas których powinniśmy odpowiednio dawkować bodźce środowiskowe, w razie potrzeby umiejętnie pomagać szczeniakowi w momentach dla niego trudnych. Starajmy się też często bawić z nim na dworze. Zadbajmy o prawidłową, a nie przypadkową socjalizację (zarówno z ludźmi, jak i psami). Na towarzyszy pierwszych zabaw wybierajmy psy zrównoważone, nie sprawiające kłopotów wychowawczych (nasz młody pies szybko nauczy się złych zachowań).

Pierwszy rok życia psa to idealny czas na budowanie wzajemnych relacji przez prawidłową zabawę (unikajmy rywalizacji), wzmacnianie wartości nagrody socjalnej, motywacji na pracę. Watro też zadbać o naukę samodzielności i kreatywności przez wykorzystanie zabaw węchowych i gier edukacyjnych. Warto zadbać o budowanie pewności siebie m.in. przez trening na ruchomych powierzchniach. Uczmy właściwych zachowań, pomagajmy w poznawaniu świata oraz uczmy wyciszenia w nowych miejscach i we własnym domu. Poszukajmy odpowiedniego „psiego przedszkola”, gdzie szczeniak uczy się pracy z opiekunem w obecności innych czworonogów. Zajęcia nie trwają w nieskończoność (maksymalnie godzinę, bo inaczej przebodźcujesz psa). Ponieważ szkolenie przypada na poznawczy etap w życiu psów, dlatego wybierz psią szkołę, gdzie nie zabraknie gier edukacyjnych, zabaw węchowych, sala będzie wyposażona w odpowiednie przeszkody. Dzięki urozmaiconym zajęciom szczeniak będzie bardziej pewny siebie (brak tej cechy często skutkuje nadmiernym lękiem lub agresją), kreatywny. Dobrze prowadzone psie przedszkole zapewni zwierzęciu prawidłowy rozwój emocjonalny.

Zanim rozpocznie się kariera psiego sportowca, warto przepracować z psem umiejętność ignorowania bodźców środowiskowych. Dlatego unikajmy rutyny spacerowej (każdy powinien być inną trasą), zabierajmy szczeniaka w różnorodne miejsca. Uważaj, by się czegoś nie wystraszył, odpowiednio i powoli dozuj bodźce środowiskowe oraz stopniowo zwiększaj czas pobytu w obfitującym w nie miejscu.
w tych specyficznych warunkach. Warto przyzwyczajać czworonoga do przebywania w kennel klatce nie tylko w domu, ale także na dworze. To ułatwi w dorosłym życiu pobyt na seminarium i oczekiwanie na start. Czas przed pierwszymi zawodami wykorzystaj do oswajania z atmosferą zawodów (pamiętaj, by skupić się na swoim psie, zamiast podziwiać starty innych).

Szykując się do późniejszych intensywnych treningów, stopniowo pracuj nad podstawami danej dyscypliny. Stopniowo zwiększaj obciążenia psychiczne i wysiłek fizyczny (bodźce środowiskowe, poziom treningów i czas ich trwania), pamiętając, że na poważne ćwiczenia przyjdzie czas, gdy pies będzie dorosły. Daj swojemu psu być dzieckiem, pomagaj poznawać świat i stopniowo przygotowuj go do zadań, jakie czekają go w przyszłości. Jak dobrze przepracujesz ten okres, zaprocentuje to w późniejszych wynikach na zawodach oraz codziennym życiu z psem.


Piotr Awencki
www.zuzik.pl
www.fitfundog.pl

Centrum Edukacji Kynologicznej